CROW, referentieversie
Copyright © 2026 CROW. CROW disclaimer van toepassing en gedistribueerd onder CC BY 4.0
placeholder
Samen Slimmer Renoveren en Vervangen (SSRV) is een samenwerkingsprogramma van Noord-Hollandse gemeenten, Rijkswaterstaat, provincie Noord-Holland, ProRail en de Vervoerregio Amsterdam. Samen pakken zij de groeiende opgave aan om de ruim 10.000 bruggen en viaducten in de provincie te renoveren of te vervangen in een tijd waarin mensen en middelen schaars zijn. Door kennis, data en capaciteit te bundelen, kan de vervanging en renovatie met minder middelen en menskracht in gang worden gezet en blijven alle delen van Noord-Holland voor inwoners, bedrijven en reizigers bereikbaar.
Deze samenwerking heeft geleid tot de ontwikkeling van een areaalbenadering van kunstwerken, waarmee het mogelijk is om voor families van kunstwerken groepsgewijs berekeningen uit te voeren om de constructieve veiligheid van deze kunstwerken te bepalen. Deze benadering biedt een efficiënte manier om de vervangings- en renovatiebehoefte in kaart te brengen voor prioritering en planning van werkzaamheden en biedt beheerders snel inzicht in de te verwachten werkzaamheden voor de komende jaren. Deze areaalbenadering is gemaakt voor kademuren en civiele constructies.
Binnen SSRV hebben de betrokken partijen datasets van hun kunstwerken gedeeld, de meesten in Excel-formaat, die zijn samengebracht in een kaart van Noord-Holland die alle kunstwerken met hun typen visualiseert en een snel beeld kan geven welke kunstwerken qua constructieve veiligheid snel nader onderzocht moeten worden en mogelijk vervangen. Amsterdam heeft bij elke familiegroep een paar typerende voorbeelden constructief doorberekend en de groep beoordeeld. Andere beheerders kunnen deze kennis hergebruiken om snel te filteren welke kunstwerken een constructief risico (kunnen) vormen.
Het DOOR-programma heeft vanuit de de Verkenning informatiemodel civiele kunstwerken de areaalbenadering geselecteerd voor opschaling, naast een project waarmee de uitwisseling van inspectie- en onderzoeksdata wordt gestandaardiseerd (zie Dataspecificaties inspecties en onderzoeken civiele kunstwerken). Het samenwerkingsverband SSRV heeft zich aangenmeld als een proeftuin in het project "Datagedreven Beheer" van het Consortium Toekomstbestendige Leefomgeving Infra. CROW werkt samen met het consortium aan één werkwijze en strategie voor de opschaling van datagedrweven beheer.
De familiebenadering wordt gestandaardiseerd door de families in te delen met behulp van het Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte (IMBOR). Voor elke familie wordt een "dataspecificatie" opgesteld waarmee kunstwerken kunnen worden herkend die bij die familie horen. Zo kan uit beheerinformatie op basis van IMBOR worden herkend welke kunstwerken in het areaal bij welke groep horen. Doel is om hiermee de areaalbenadering beschikbaar te maken voor alle beheerders in Nederland die gebruik maken van de IMBOR-standaard.
De volgende families vallen binnen de scope:
Voor de beweegbare bruggen kunnen direct de verschijningsvormen uit IMBOR worden gebruikt: Basculebrug, Draaibrug,Dubbele basculebrug,Dubbele draaibrug,Dubbele ophaalbrug,Hefbrug,Klapbrug,Ophaalbrug, Tafelbrug, Rolbrug, Vlotbrug.
Daarnaast worden de families opgedeeld naar modaliteit: fiets- en voetgangers of verkeer.
In dit hoofdstuk staat de toelichting op de gebruikte objecttypes en onderscheidende kenmerken uit het IMBOR om de families uit de 1.4 Scope te kunnen herkennen. Daarnaast wordt uitgelegd welke basiskenmerken van een beheerobject altijd verplicht bekend moeten zijn volgens IMBOR, en welke informatie wordt toegevoegd om in een dashbordomgeving selecties te kunnen maken.
De volgende objecttypes uit IMBOR worden gebruikt om onderscheid te kunnen maken:
Families worden ook onderscheiden op basis van de bouwdelen waaruit een kunstwerk bestaat. In technische termen: een bouwdeel heeft een "partOf" relatie naar het civiele kunstwerk. De volgende objecttypen uit IMBOR zijn nodig voor de samenstelling:
De volgende zaken moeten van een object of bouwdeel bekend zijn voor indeling in de juiste familie:
| Familie | Objecttype | Verschijningsvorm | Attribuut | Bouwdeel | Materiaal Bouwdeel |
|---|---|---|---|---|---|
| Plaatbrug (& viaducten) | Vaste Brug | Plaatbrug | Dek | Beton, Composiet, Staal, Hout | |
| Prefab liggerbruggen (& viaducten) | Vaste Brug | Liggerbrug | Dek | Beton | |
| Boogbruggen | Vaste Brug | Boog is geen apart bouwdeel | Beton en/of metselwerk of staal | ||
| Duikerbruggen & onderdoorgangen (kokervormige betonnen objecten) | Vaste Brug | Duikerbrug | |||
| Duikerbruggen & onderdoorgangen (kokervormige betonnen objecten) | Onderdoorgang | Vorm: Rond | |||
| Duikerbruggen & onderdoorgangen (kokervormige betonnen objecten) | Duiker | Vorm: Rond | |||
| Bruggen op houten palen | Vaste Brug | Paalfundering | Hout | ||
| Bruggen met stalen langsliggers | Vaste Brug | Hiaat in IMBOR: langsligger | |||
| Integraalconstructies (betonnen landhoofd en rijdek monoliet verboden) | Vaste Brug | Landhoofd (type niet bekend in IMBOR) | |||
| Houten bruggen (houten liggers) | Vaste Brug | Hiaat in IMBOR: ligger | |||
| Indeling beweegbare bruggen | Beweegbare brug | Basculebrug, Draaibrug, Dubbele basculebrug, Dubbele draaibrug, Dubbele ophaalbrug, Hefbrug, Klapbrug, Ophaalbrug, Tafelbrug, Rolbrug, Vlotbrug |
Merk op dat de volgende onderscheiden niet gemaakt kunnen worden met IMBOR:
In IMBOR zijn een paar basiskenmerken verplicht bij elk beheerobject.
Daarnaast is impliciet altijd nodig:
De volgende kenmerken moeten worden toegevoegd aan de datasets om handig een regionaal of nationaal dashbord te kunnen inrichten en daarbij kaartselecties te kunnen maken voor een specifieke beheerder of op basis van leeftijd:
Het concrete technische product bij deze rapportage is een dataspecificatie. Dit hoofdstuk beschrijft hoe de dataspecificaties gebruikt kunnen worden met een voorbeeld van een dataset.
Een beheerder die zijn assetinformatie beschikbaar heeft op basis van IMBOR-2025, kan deze dataspecificatie gebruiken om te controleren of er voldoende gegevens zijn om mee te doen met het SSRV-dashboard, en deze gegevens vervolgens te leveren.
Het IMBOR is een ontologie die van objecten in de openbare ruimte beschrijft welke informatie nodig kan zijn voor beheer. Een kunstwerk kan in IMBOR wel honderd relaties en attributen hebben. Deze zijn niet voor elk proces noodzakelijk. Een dataspecificatie is een nauwkeurig afgebakende verzameling gegevens die essentieel zijn voor een specifiek proces, programma of beleidsvraag. De gegevens worden gespecificeerd op basis van een datastandaard, in dit geval het IMBOR. De dataspecificatie is gemaakt voor de groepering van kunstwerken in families voor de beoordeling van de onstructieve veiligheid. Doel is dat alle beheerders in Nederland de informatie over families kunnen delen in een landelijk dashbord, en gezamenlijk kennis kunnen opbouwen over de vervangings- en renovatieopgave. De dataspecificatie staat hier.
De dataspecificatie gebruikt de standaard [shacl].
De voorbeeld dataset staat hier.
Er is voor opschaling van het SSRV-dashbord naar een landelijk platform nog geen uitwisselafspraak gemaakt in termen van een directe koppeling vanuit een systeem, of een uitwisselformaat. Bij deze dataspecificatie is een voorbeeld dataset gemaakt in [turtle].
Het consortium Toekomstbestendige Leefomgeving en het samenwerkingsverband SSRv willen alle beheerders van kunstwerken in Nederland in staat stellen om mee te doen met de familiebenadering van kunstwerken en de bijbehorende kaart. Om op deze schaal data te kunnen delen en verwerken voor een gezamenlijke kaart kan niet meer gewerkt worden met het delen van downloads in verschillende structuren zoals in de eerste ontwikkelfase.
De areaalgegevens van de meeste gemeentelijke en provinciale beheerders worden bijgehouden in areaalbeheersystemen. Aanbeveling is om een samenwerking op te starten met de leveranciers van deze systemen om te onderzoeken in welke vorm zij de gegevenes kunnen leveren.
De verwachting is, dat de komende jaren steeds vaker gegevens worden uitgewisseld op basis van dataspecificaties. Bij het DOOR-programma wordt bijvoorbeeld gekeken naar het revisieproces en het leveren van mutaties in de assetinformatie uit projecten. Voor een collectieve bomenkansenkaart zoals DMI ontwikkeld heeft samen met gemeente Dronten worden weer andere gegevens gevraagd. Om een steeds wisselende uitsnede uit de assetinformatie te kunnen leveren, is de technologie van semantisch web en linked data de meest flexibele, waarbij de hoogste vorm van interoperabiliteit bereikt wordt als de assetinformatie kan worden doorzocht met gerichte vragen ([rdf-sparql-query]) op een sparql-endpoint met [rdf-sparql-protocol].
De vraag is, of de leveranciers van areaalbeheerpakketten al toe zijn aan het beschikbaar stellen van de areaalgegevens voor de families op een sparql-endpoint, of dat dit te vroeg komt en er een andere vorm en uitwisseling moet worden afgesproken.
Qua autenticatie en authorisatie moet afgesproken worden met welk digitaal stelsel de gegevens worden uitgewisseld, tenzij het open data betreft. Omdat IMBOR wodt gebruikt in combinatie met de keten van toeleveranciers en aannemers in de bouwsector wordt aanbevolen om hiervoor het Digitaal Stelsel Gebouwde Omgeving te gebruikten.
Pas als duidelijk is wat de mogelijkheden zijn van de leveranciers van de datasets kan het collectieve platform worden geselecteerd.
bordworden geregistreerd, conform het IMGeo
NPDW brengt opdrachtgevers, opdrachtnemers en kennisinstellingen samen om kennis te bundelen en samen de beste aanpak te kiezen voor verduurzaming van wegen. Zie ook deze website
PIM is de gezamenlijke applicatie van wegenbouwers waarmee de inkoop van bouwstoffen, de mengselverhouding van het asfalt en de aanleg van wegen kan worden aangestuurd. Zie ook deze website
De use case beschrijft wie betrokken is bij de informatie-uitwisseling (actoren), wat het doel is en hoe de interactie verloopt in een reeks logische stappen. Actoren kunnen personen, organisaties of systemen zijn die gegevens aanleveren, verwerken of gebruiken. De focus ligt op het creëren van een gestroomlijnd proces waarin data betrouwbaar en reproduceerbaar wordt gedeeld, zodat alle partijen effectief kunnen samenwerken bij werkzaamheden in de openbare ruimte en infrastructuur.